ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΑΤΖΩΡΟΥΗ αφορμή για να γράψω αυτές τις σκέψεις, τούτες τις ώρες, είναι τα γεγονότα αυτών των ημερών, που πιστεύω ότι δεν άφησαν, κανέναν ασυγκίνητο.
Είχα πάρα πολύ καιρό να αποστείλω κάποιο άρθρο μου στον τύπο, και αυτό έγινε συνειδητά, μιας και είχα πείσει τον εαυτό μου, μέσα από προσωπικά βιώματα και καταστάσεις, ότι οι νέες φωνές σε αυτόν τον τόπο αποτελούν εμπόδιο στην ομαλή «διεξαγωγή της ζωής».
Τώρα πολλοί θα ρώταγαν: τότε γιατί γράφεις σήμερα αυτό το άρθρο;
Η απάντηση θα έλεγα ότι είναι πολλή απλή. Γιατί δεν μπορώ να βλέπω στον τηλεοπτικό μου δέκτη παιδιά 14,15,16 χρόνων στους δρόμους και εγώ απαθέστατος, σιωπηλός και αποχαυνωμένος να κάθομαι στον ζεστό καναπέ του σαλονιού μου. Βέβαια το γεγονός ότι κάθομαι ακόμα και τώρα, μετά από την ομολογία σκέψεως και απολαμβάνω την ασφάλεια του σπιτιού μου και γράφω αυτές τις δέκα αράδες σκέψεις, πάει να πει ότι δεν έχω την τόλμη ή όπως θα έλεγε και ο παππούς μου: «δεν έχω τα κότσια», να κάνω αυτό που έκαναν αυτά τα παιδιά εν έτη 2008.
Έτσι με έναυσμα τα γεγονότα αυτών των ημερών, μου ήρθε στη σκέψη ένα βιβλίο που έτυχε να πέσει στα χέρια μου το 2003. Το βιβλίο το είχε γράψει ο John Rawls με τίτλο «Η Θεωρία της Δικαιοσύνης» και θα έλεγα ότι προσφέρει μια εναλλακτική θεωρία δικαιοσύνης που να επιδιώκει την κοινωνική δικαιοσύνη ταυτόχρονα με την οικονομική αποτελεσματικότητα, δίχως όμως να νοθεύει τις βασικές ελευθερίες. Το γεγονός ότι κανείς δεν έχει πετύχει μέχρι σήμερα να συγκεράσει δύο έστω από τις παραπάνω αρχές αποδεικνύει το φιλόδοξο του εγχειρήματος.
Η βασικότερη αρχή που διατρέχει το έργο του Rawls είναι η αρχή της ελευθερίας, την οποία θα λέγαμε ότι βάζει υπεράνω της αρχής της ισότητας. Διαμέσου ενός κοινωνικού συμβολαίου που προσφέρει την πιο πειστική θεωρία για τη θεμελίωση των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών των πολιτών ως ελεύθερων και ίσων προσώπων.
Έτσι, κάθε πρόσωπο, από τη γέννησή του, αποκτά ένα σύνολο αναπαλλοτρίωτων βασικών δικαιωμάτων που η προστασία τους προέχει ακόμα και της κοινωνικής ευημερίας. Επομένως, κάθε κρατική παρέμβαση με στόχο την κοινωνική δικαιοσύνη πρέπει να αφήνει ανέγγιχτο τον βασικό πυρήνα των δικαιωμάτων και ελευθεριών των πολιτών. Πρέπει όμως να λαμβάνει σοβαρά υπόψη της και την οικονομική αποτελεσματικότητα, που είναι εξίσου σημαντική για την κοινωνική ευημερία.
Ποιο είναι όμως εκείνο το «σημείο ισορροπίας» όπου οι τρεις αρχές (της ελευθερίας, της ισότητας και της οικονομικής αποτελεσματικότητας) ικανοποιούνται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για την κοινωνική ευημερία;
Το βιβλίο μιλά για το εφεύρημα του «πέπλου της άγνοιας» (veil of ignorance): δίκαιο είναι ότι θα αποκαλούσε δίκαιο η πλειονότητα των ατόμων που βρίσκονται πίσω από ένα πέπλο που δεν τους επιτρέπει να γνωρίζουν την κοινωνική τους θέση, αλλά και όλα τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά τους (εθνικότητα, φυλή, φύλο) σε μια μελλοντική κοινωνία. Όταν λοιπόν τα άτομα αυτά δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν τα μελλοντικά φυσικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά τους, καθίστανται αυτομάτως οι ιδανικοί νομοθέτες που με πλήρη αντικειμενικότητα μπορούν να ορίσουν πλέον τους κανόνες λειτουργίας μιας κοινωνίας.
Αυτό βέβαια μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν γίνουν σεβαστές οι εξής δύο αρχές:
Αρχή 1: Το κάθε άτομο έχει τη μεγαλύτερη δυνατή ελευθερία που μπορεί να είναι συμβατή με ίσο βαθμό ελευθερίας για όλα τα υπόλοιπα άτομα.
Αρχή 2: Οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες επιτρέπονται μόνο εφόσον τελικώς ωφελούν τους λιγότερο ευνοημένους και έχουν να κάνουν με θέσεις και αξιώματα που είναι ανοικτά σε όλους (πάντα υπό συνθήκες ισότητας ευκαιριών).
Η πρώτη αρχή είναι σημαντικότερη της δεύτερης.
Αυτό σημαίνει πως η ελευθερία μπορεί να περιοριστεί μόνο προς χάριν της ίδιας της ελευθερίας. Αν δηλαδή περιοριστεί η ελευθερία ενός ατόμου, αυτό πρέπει να γίνει μόνο με σκοπό την αύξηση της συνολικής ελευθερίας.
Με αυτήν την τελευταία σκέψη σας αφήνω να αναλογιστούμε τα λάθη, που μας οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση.
Χρήστος Μαντζιώρος
Πρόεδρος Νομαρχιακού Συμβουλίου Νεολαίας Ν. Κορινθίας
Πρόεδρος του Συλλόγου Κορινθίων Φοιτητών & Νέων Επιστημόνων
